Tresna-barrara saltatu

TESTU-IRUZKINA

Marila Lázaroren tesiaren zati bat irakurri ostean, orokorrean alfabetatze zientifikoa kultura zientifikoaren areagotzea bada, alfabetatze horrek zientziarekiko aldeko jarreraren areagotzea dakarrela esango nuke. Hainbat ikerketek nik esandakoa berresten dute. Zientzia eta teknologia gaien inguruan jasotako hezkuntza-maila eta gai zientifikoen inguruko interesaren arteko asoziazioa esanguratsua da. 

Lehenik eta behin alfabetatzea zer den argitu beharko genuke. Gizakiak zientziaren alor desberdinetako zer edo zer ezagutu behar du, kontu edo gai hauek bere eguneroko bizitzarengan eragina baitute. Indibiduo bakoitzak ezagutza hauek erabakiak hartzeko eta ekintzak hautatzeko erabiliko ditu.  Alfabetatzea giza-eskarmentura zientziaren gehitzean datza, hezkuntzaren eta politikaren bitartez. Beraz, indibiduo bakoitzak zientzia eta teknologiaren inguruko informazio esanguratsua ulertzeko gaitasun nahikoa (zientziaren terminologia, zientziaren historian jazotako gertaeren inguruko oinarrizko testu eta kontzeptuen ulermena, metodo zientifikoaren eta ikerketa zientifikoaren prozesuaren ulermena, zientzia eta teknologiak gizartean eta pertsonalki dituen ondorioen ulermena eta zientzia pseudozientziarengandik desberdintzeko gaitasuna) izan behar du hiritar gisa funtzionatu ahal izateko.

Hortaz, hiritarrek zientziarekiko aldeko jarrera izatekotan, honek ikerketa-enpresekiko eta zientzialariekiko tolerantziaren emendioan lagunduko luke. Bide batez, diru publikoaren jarraipena ere ziurtatuko luke. Honez gain, alfabetatze zientifikoaren areagotzeak, intelektualki suspertze handiagoa ere ekarriko luke. Gero eta zientziaren inguruko gaien ezagutza handiagoa izan, gero eta gehiago zientzia babesteko joera egongo da. Honetarako, argi dago zientzialariek zientziaren onuren difusioaren konpromisoa hartu beharko luketela. Gogoratu behar da hainbat ikerketek partaidetza aktiboa ezagutzaren jabetzearen estimulu gisa jotzen dutela. Azken honek, zientifikoki alfabetatze maila altua duten hiritarrek, ikerketa zientifikoarekiko jarrera sustatzailea izatea bai eragingo lukeela. Honela, hiritarrek berrikuntza teknologikoak era sutsuago batean jasoko lituzkete.

Hala ere, ezagutza zientifiko maila altu batek eszeptizismo maila altu bat ere ekar lezake, hau da, zientzia eta teknologiaren inguruko gaiak kolokan jartzea ere ekar lezake.

Nire aburuz, zientzia aurrerapen teknologiko gisa ulertu behar da. Zientzia eta teknologia arloen garapena eta gizartearen eta bizi-kalitatearen garapena hertsiki lotuta daude. Nire ustez, gakoa zientziaren difusioan dago. Hiritarrei zientzialariek dakitenaren, metodo zientifkoa jarraituz frogatutakoa, ehuneko txiki bat ailegatuz gero, hainbat indibiduoren kasuan zientziarekiko duten jarreran eragina izango luke.

Bestalde, zientziarekiko dagoen jarrera ezkorra eta ezjakintasuna edo kultura zientifiko eza guztiz lotzea oso gogorra dela deritzot.

Askotan zientziaren balioaren inguruko zalantzak ezezagunari diogun beldurrari dagozkio. Zalantza horiek beldur irrazional eta sinesmenen mende uzten eta jartzen gaitu. Egia da desinformazioak, ez duela zientzia eta teknologia gaien inguruan erabakien jarraipena egitea eta are gutxiago erabaki horietan parte-hartzea ahalbidetzen. Horregatik, alfabetatze-kanpainek zientzia eta teknologiaren inguruan dagoen desilusioa gutxiagotzean zentratu beharko lirateke. Bestela, hiritar batzuen kasuan, ez dute zientziarekiko duten mesfidantza gaindituko eta hori gainditu ezean, ez dute zientzia eta teknologia gaien inguruko erabakietan parte hartuko, zientzia haien gizartetik nolabait isolatuz. Beraz, alfabetatze-kanpainak erakargarriak izan behar dira, esandako guztia ekiditeko. Herritarrei hitza eman behar zaie, baina horretarako zientziaren gorputz-hizkuntza aldatu beharra dago.

Hiritar batzuek zientziarekiko aurkezten dutena ez da soilik ezagutza eza, baita jarrera ezkorra ere. Honek askotan zientzia eta teknologiaren edozein eztabaidagaien aurrean zientziak dioenaren aurkako jarrera izatea dakar. Nola alda genezake hau? Lehen aipatu dudan bezala, gakoa zientziaren difusioan dago. Difusio horren kalitatearen arabera, herritarrek bioteknologia arloko erronka etiko eta politikoen aurrean izango duten erantzuna desberdina izango da.

Beste batzuetan, zientziarekiko jarrera ezkorraren arrazoia ez da ezjakintasuna, aurkakoa baizik. Baserritarrek, adibidez, euren esparruan duten kultura eta ezagutza handia, zientzialariek aintzat hartzen ez dutela sentitzen dute askotan, eta horrek, zientzialariekiko duten mesfidantza adierazten du, politikariekiko dutenaren parekoa. Honek ulermen era desberdinen eta aditu-izate maila desberdinen artean dagoen zulo soziala agerian uzten du.

Aipatu beharra dago ere, batzuek aurkezten duten jarrera ezkor horren atzean, zientzia eta teknologiak arazo guztiak konponduko ez dituelakoaren ustea dagoela. Are gehiago, zientzia eta teknologiak gizartearengan inpaktu negatiboa, arriskua eta ziurgabetasuna dakarrela diote. Beste batzuk, aldiz, jarrera ezkor horren arrazoia komunikabideetan dagoen kontsumo urriari egozten diote. Beste batzuk, berriz, zientzia eta teknologiaren inguruan informazio gutxi dutela diote. Zientzialariek ezagutza sortzen dutela argi dute, baina ezagutza horri difusio egokirik ematen ez zaiola diote. Azken ideia honekin, hainbat alditan aipatutakora itzultzen gara, hots, difusio eza edo difusio desegokia.

Hortaz, ezagutza eta jarrera guztiz erlazionatuta daudela esango nuke. Batzuetan erlazioa zuzenki proportzionala izango da, hots, gero eta ezagutza maila altuagoa izan, zientziarekiko jarrera baikorragoa izango da, edo alderantziz, gero eta ezagutza maila baxuagoa izan, zientziarekiko jarrera ezkorragoa izango da; eta beste batzuetan, aldiz, alderantzizko proportzionala, hau da, gero eta ezagutza maila altuagoa izan, zientziarekiko jarrera ezkorragoa izango da.

Nire iritziz, kultura zientifikoaren erdiespenak indibiduoen bizitzan eragina izan behar du eta lorpen horrek jarrera eta jarraibide jakin batzuk sortu beharko lituzke kontsumitzaile, langile, osasun-zerbitzuaren erabiltzaile eta ingurugiroaren zainketaren arduradun gisa. Kultura zientifikoaren erdiespenak bizitza aberastu beharko luke eta ezagutza horiek eskuratu dituen indibiduoak zientziarekiko iritziak, jarrerak eta ekintzak eratu beharko lituzke. Azken finean, herritarra prozesuaren eragile aktiboa izan beharko litzateke. 

 

WEB-EAN KULTURA ZIENTIFIKOA KONTZEPTUAREN DEFINIZIOAREN BILA

Oraingo honetan kultura zientifikoa kontzeptuaren definizioaren bila nabil. Hona hemen, hainbat webgune arakatu ostean, hautatu ditudan kultura zientifikoaren 3 definizioak:

  1. Jakintza zientifikoaren hainbat alorretako ezagutza multzo ez espezializatuak, alor horien inguruan iritzi kritiko baten garapena ahalbidetzen dutenak. Ongi hezitako edozein pertsona horren jabe da.

 

Lehenengo definizio hau, zuk zeuk zeure apunteetan emandako lehenengo definizioa da, José Antonio López Guerrerok kultura zientifikoa kontzeptua definitzeko erabilitakoa hain zuzen ere. Kultura zientifikoaren definizio hau honako bi webgune hauetan topatu dut besteak beste:

 

2.  Zientziaren dinamika sozialaren ulermena. Kulturaren etorkizunean parte hartzen duten ezagutza zientifikoen ekoizle eta beste giza-talde batzuen arteko elkarrekiko erlazioa da. Hainbat botere harreman, kode arauemaile, interes eta jarduteetatik datozen justifikazio eta jatorri desberdinetako esanahia ekoizteaz arduratzen da eta ekoizpen hori jarraia da.

Bigarren definizio hau honako esteka honetan topatu dut: http://www.razonypalabra.org.mx/N/n65/actual/aferrer_gleon.html. Definizio honen jatorrizko aipamena hemengoa da: VACCAREZZA, L. S. (2008). “Exploraciones en torno al concepto de cultura científica”. En FECYT, Resúmenes del Congreso Iberoamericano de Ciudadanía y Políticas Públicas de Ciencia y Tecnología. Madrid. P. 110.

3.  Pertzepzio publikoa, hau da, gertaera zientifikoen ulermenaren eta zientzia eta teknologiarekiko jarreraren arteko konbinazioa da. Honek hainbat teknika kuantitatiboetan oinarritutako ikerketa ohitura dakar. 

Hirugarren definizio hau honako esteka honetan topatu dut: http://www.unq.edu.ar/advf/documentos/58c2fbf16a174.pdf

 

“KAUSALITATE GENETIKOAREN ESANAHIA” TITULUDUN TESTUAREN AZALPENA

Munduan egon daitezkeen gai korapilatsuen aurrean funtsezko jarrera sendo bat hartzerako orduan informazioa guztiz beharrezkoa da. Gai baten inguruan dugun iritzia asko alda daiteke gai horren inguruan dugun aurrezagutzaren arabera. Egia da ere, gero eta gaiaren inguruko ezagutza handiagoa izan, gero eta zailagoa dela zientzietako galdera korapilatsuen aurrean erantzun egoki bat topatzen, ia beti topatuko dituzulako bai aldeko argudioak bai aurkako argudioak. Eta ez dut uste soilik zientzietan gertatzen denik.

Esate baterako, biomedikuntza arloan, terapia genikoak ekar dezakeen aurrerapena ulergarria da. Indibiduo jakin batzuk proteina jakin bat ekoizteko beharrezkoa den genearen gabezia izatekotan, terapia genikoaren bidez lan hori burutuko duten gene funtzionalak zeluletan txerta daitezke. Era berean, indibiduo jakin batzuk ondorio kaltegarridun proteina akasdunak sortzen dituzten geneak izatekotan, proteina horren sorrera inhibituko duten geneak zeluletan txerta daitezke. Bi kasuetan, bai genearen gabeziak bai proteina akasdunaren sorrerak, gaixotasunak eragin ditzake eta terapia genikoak gaixotasun horiei aurre egiteko baliabideak eskaini ditzake. Gaixotasun horiek terminalak izatekotan, nire ustez, arlo honetan heriotza saihesteko zientziak eskaini ditzakeen aurrerapen guztiak gatazka sozial eta etiko guztien gainetik daude.

Gaur egun aholkularitza genetikoa, genetikoki jakinarazitako ingurumen-manipulazioa eta terapia genikoa bera, medikuntzan izan ditzaketen aplikazioetan esklusiboki zentratzen dira. Hala ere, hor dago hain zuzen ere gatazka sozial eta etikoen oinarria. Zientziak fenotipo gaixo bat fenotipo osasuntsu batean bilakatzeko hainbat teknika multzoz hornitu dezake gizartea, baina posiblea litzateke fenotipo osasuntsu normal bat hobetzea, hau da, normala baino hobea bilakatzea? Zertarako? Ez al da nahikoa gaixotasuna saihestearekin? Zertarako haratago joan?

Nire aburuz, giza espezieak ez du mugarik eta beti duena baino askoz gehiago lortu nahi du. Kasu honetan, beharrezkoa al da muga hori gainditzea? Ez al da nahikoa heriotza sorraraz dezakeen gaixotasun horrekin akabatzea? Ala horrelako ikerketak kolokan jarri behar al ditugu gure gailentasun ego hori elikatzen jarraitzeagatik?

Nire kasuan, terapia genikoak bezalako teknika multzoek azaleratzen dituzten gai konplexuen aurrean dudan jarrera argi daukat eta “kausalitate genetikoaren esanahia” tituludun testuak nire jarrera sendotu besterik ez du egiten.

Adibide gisa, klonazio terapeutikoa erabiliko dut. Klonazio terapeutikoan, ugaltze-klonazioan ez bezala, enbrioiak ez dira garatzen indibiduo oso bat osatzeko, baizik eta behar diren ehunak osatzeko. Gerora, ehun edo organo klonatu hauek, gaixoaren organo, ehun edo zelula kaltetuak ordezkatzeko erabiliko dira, hau da, transplanteari buruz ari gara. Enbrioi-zelulen klonazioak, arazo praktikoak izateaz gain, arazo etikoa ere eragiten du, prozesuan giza enbrioiak deuseztatzen direlako. Zenbaitek uste dute enbrioia berez jada gizakia dela, eta horregatik, beste edozein pertsonak duen lege-babesa merezi duela. Muga etiko horren gainetik ez al dago gaixoaren bizitza salbatzearen etekina? Hori zientziak eta ikerketak lor dezake eta zer esanik ez, administrazio publikoak ere bai, gero eta diru-laguntza gehiago ikerketara bideratuko balu.

Azken honek mugimendu eugenesikoa ere sustatu dezake, hau da, banakoak ezaugarri genetikoen arabera hautatzea bultza dezake. Gene bakoitzak zein ezaugarri kodetzen duen aurkituz gero, zientzialari jakin batzuek gurasoengandik seme-alabetara zeintzuk geneen transmisioa kontrolatu behar den jakitea baimentzen du. Baina honen funtsa medikuntza-aplikazioa ez bada, zertarako? Ezaugarri “normalak” hobetzeko soilik?

Ezagutza zientifikoak edozein zientzia-gairen aurrean indibiduo bakoitzak izan dezakeen iritzi pertsonala sendoagoa izatea eragiten du. Gero, ezagutza horretatik datozen hainbat ideia edo aurkikuntza berriren aplikazioak, arazo etiko, sozial edo instituzionalak eragin ditzake, baina aplikazio horiek gizartea osatzen duten biztanleriaren ongizatea bermatzeko badira, aplikazioa bera arazoen gainetik legoke. Hala ere, honek sorraraz dezakeen eztabaida eta hausnarketa onuragarria da, betiere erabakiak gizartearen partaideek hartuz gero, batez ere arlo horietan inplikaturiko ordezkariak bozeramaile gisa jokatuz.

Laburbilduz, genetikariek orain arte giza aldakortasun genetikoa aztertu dute, baina hemendik aurrera aldakortasun genetiko hori aldatzeko gaitasunaren jabe izango dira. Utzi diezaiegun adituei lan egiten.

 

QUEEN MUSIKA TALDEAREKIN BATERA ABESTEN, DANTZATZEN ETA MARGOTZEN

Queen taldearen jarraitzaileek Bohemian Rhapsody abestia abestuz eta musika instrumentu desberdinekin joz bidalitako bideoen edizioa ikustea erabaki dut, abesti hori izugarri gustatzen zait eta.

Lehenik eta behin, esan beharra dago sare sozialetan kontsumitzaile hutsak garela eta sare sozialen erabiltzaileen portzentaia oso txiki batek parte hartzen duela aktiboki. Parte hartzen dutenak erabiltzaileen gutxiengoa dira. Edukiak sortzen dituztenak oso gutxi dira.

Hala ere, Queen musika taldearen kideek haien jarraitzaileei Bohemian Rhapsody abestiaren bideoklip bat burutzea proposatzerakoan, proposamenaren arrakasta ikaragarria izan zen. 120 herrialdetako 1.000 milioi pertsona baino gehiagok proposamena onartu eta Queen taldeko kideek adierazitako web orrialdera haien lanak igo zituzten. Zergatik? Zerk bultzarazi ditu parte hartze hain aktiboa izatera?

Ekimen honetan parte hartu dutenek zer edo zer komunean izan behar dute. Musika gustuko dutela argi dago, Queen taldea bereziki. Hori da ekimen honetan parte hartu dutenek elkarbanatzen duten ezaugarria eta horien guztien arteko nolabaiteko lotura. Musikarekiko zaletasun horrek bultzarazi ditu bideoklip horren sorreran eta informazio hori munduko sare sozialen gainontzeko erabiltzaileekin elkarbanatzerako orduan.

Ezbairik gabe, Queen taldeko kideek luzaturiko mezu mediatikoaren aurrean, jarraitzaileek emandako erantzuna musikarekiko zaletasunean oinarritzen da. Mezu mediatiko horrek jarraitzaileen arreta pizteko ahalmena izan zuela ezin da ukatu, jarraitzaileen parte hartze datuetan oinarrituz.

Musikarekiko zaletasuna eta bereziki Queen taldearekikoa partekatzen duten jarraitzaile horiek ez zioten ohiko era batean ekimenari erantzun behar. Hau ere azpimarratzekoa da, ekimenaren arrakastaren ondorio gisa. Amaierako produktua bideoklip bat izan behar zenez, horrek ere nolabait jarraitzaileen parte hartzea sustatu zuen. Ohikoa ez denak gure arreta pizteko aukera gehiago ditu.

Laburbilduz, sare sozialen indarraren beste adibide baten lekuko izan gara. Proposamen xume batek herrialde desberdinetako hainbat pertsona elkar konektatu ditu helburu zehatz bat betetzearren. Sare sozialen bidez, guztiak elkar konektatuak gaudenaren beste seinale bat. 

 

ANALIZANDO DOS GRÁFICAS

Las dos gráficas que he escogido para analizar, provienen de la revista Elhuyar, revista de divulgación científica y tecnológica.

Este primer gráfico que he elegido para analizar, muestra la tendencia taxonómica de la información que es visible en el País Vasco. He aquí, en el mismo orden de arriba a abajo que en la gráfica, los grupos de animales que se representan en esta gráfica: aves, peces, mamíferos, plantas vasculares, insectos, crustáceos, reptiles y anfibios. A la izquierda podemos observar la cantidad registrada de cada grupo y a la derecha la cantidad de especies en cada grupo.

Este gráfico es un gráfico de barras y sirve para comparar datos. En este caso se puede observar que el registro de aves y peces es mayor que el de las plantas vasculares, aunque las plantas vasculares tengan mayor diversidad. Tradicionalmente, algunos grupos taxonómicos han conseguido llamar la atención más que otros. La gente tiende más a observar aves que a coleccionar caracoles. Asimismo, las especies raras, emblemáticas, amenazadas… se documentan con mayor intensidad dado que son un tesoro más apreciado para los amantes de la naturaleza y esto último, se puede observar fácilmente en la cantidad registrada en las plataformas de biodiversidad.

Si analizamos la idoneidad de la gráfica, esta gráfica resume una gran cantidad de datos numéricos de una manera muy visual y muy fácil de entender. El mensaje que ofrece la gráfica es muy claro, hay muchas más especies de plantas vasculares que de aves y peces, pero en el País Vasco se han registrado muchas más aves y peces que plantas vasculares. En este caso el dicho “una imagen vale más que mil palabras” cobra sentido. La gráfica cumple con varios objetivos: comunica un mensaje, presenta una gran cantidad de información de forma compacta y fácil de entender y revela una relación entre dos parámetros (cantidad registrada y cantidad de especies). Las gráficas correctas tienen una finalidad comunicativa y esta gráfica la tiene. Aun y todo, para poder analizar los datos con mayor profundidad y no quedarnos en la superficie, deberíamos de saber cual es el terreno muestreado con exactitud, es decir, la escala, con el objetivo de realizar un análisis de la biodiversidad creíble y convincente.

Esta segunda gráfica es una tarta, mejor dicho una media tarta. Las tartas se utilizan para ver la contribución de cada parte a un total. La gráfica trata de la gestión de los residuos plásticos.

En este caso, en los últimos años, el uso de los polímeros ha creado un gran desasosiego y controversia en la sociedad, ya que crean demasiados residuos que terminan propagados en el medio ambiente. Según datos de la Unión Europea, en el 2018 se generaron 29,1 millones de toneladas de residuos plásticos. Como podemos observar en este segundo gráfico, el 32% de estos residuos se reciclan, el 43% se trasladan a plantas de incineración de residuos y el 25% restante, se acumulan en los vertederos. Y eso es lo que vemos claramente en la tarta, la proporción que tiene cada parte del total. Estos datos demuestran claramente la necesidad de promover el reciclado. Para ello, es totalmente necesario indagar y estudiar el reciclado de los materiales y buscar aplicaciones posibles.

En esta tarta la representación de los datos de forma gráfica ofrece el mensaje de que hay que promover el reciclado de una forma visual y fácil de entender. Cualquiera que viera esa gráfica debería de llegar a esa conclusión. Por lo tanto, la tarta cumple con el objetivo de comunicar el mensaje y presenta grandes cantidades de información de forma compacta y muy fácil de entender. Esta tarta cumple con su objetivo de ser un mero elemento de comunicación y el receptor, nada más observar la tarta, capta el mensaje sin lugar a duda. ¡A reciclar! O mejor dicho que estamos en el 2020, ¡a usar menos plástico!

 

ESTUDIO DE NÚMERO DE CITAS EN UN ARTÍCULO CIENTÍFICO

Basándome en el artículo de investigación “Evaluación del ADN espermático en llamas utilizando azul de toluidina”, voy a contar el número de citas que aparecen en cada sección de la estructura IMRAD de dicho artículo e intentaré razonar el porqué de esas cifras.

El artículo de investigación a estudio contiene 30 referencias bibliográficas y se realizó en el 2009. Algunos trabajos citados no son muy recientes, ya que la mitad de las referencias bibliográficas son del siglo pasado. El estilo de referencia utilizado es el sistema numérico-alfabético. El número de cada referencia se inserta en el texto mediante la numeración volada. Por otro lado, comentar que son cinco los autores de dicho artículo y en la segunda página, al lado de sus nombres, aparecen varios números volados. En esa misma página, a pie de página, se muestran las notas a dichos números, esto es, se revela a qué departamento(s) o área(s) de investigación pertenece cada uno de los autores.

Vamos al grano. En la sección denominada resumen no hay ninguna cita mencionada. Esta sección se caracteriza por resumir la investigación en unas pocas frases y no tiene sentido que aparezcan citas en él.

En la siguiente sección, la introducción, se presentan 26 citas. Algunas de ellas se repiten. En él se dan a conocer datos previos conocidos sobre el estudio en sí y se citan los artículos donde se publicaron dichos datos. Con ello, el autor demuestra que ha leído los principales referentes del campo científico al que está intentando aportar una novedad. En la siguiente sección, materiales y métodos, se manifiestan 8 citas. Dos de esas 8 citas se repiten. Todas estas citas tienen algo en común, citan referencias bibliográficas donde la técnica experimental utilizada se describe al detalle. Por ejemplo, en la referencia bibliográfica número 13 se describe la técnica utilizada anteriormente para la obtención del semen y los métodos utilizados para ello. Otro claro ejemplo es la referencia número 26, donde se da a conocer minuciosamente el programa utilizado para el análisis estadístico.

En el apartado resultados, cabe destacar que solo aparece una cita bibliográfica. Pocas citas me parecen a mí. Dos de los cinco autores de este artículo son autores de la cita a la que se hace referencia en esta sección.  Puede ser normal, ya que puede que sea la primera vez que se utiliza una técnica para teñir ADN en las llamas. Curiosamente, en el artículo citado se dan a conocer los parámetros observados en otra especie anteriormente en el mismo laboratorio. Autocitarse es muy normal, ya que el laboratorio en sí sigue una misma línea de investigación y los datos de experimentos distintos se utilizan para una posible innovación del método utilizado. Aparte de esto, he aquí el beneficio del autocitado: el número de citas que reciba un trabajo será una medida que marque la calidad de dicho trabajo en el futuro. Al fin y al cabo, el prestigio de un científico se mide por el número de citas que tienen sus trabajos.

Por último,  en la sección llamada discusión se mencionan 44 citas. Obviamente muchas de ellas son repetidas. En esta sección se citan muchos artículos en los que se ha teñido la cromatina espermática de diferentes especies y se comparan estos resultados con el resultado de este estudio. Esto es, en esta investigación la especie a estudiar ha sido la llama y se compara con el ADN que se ha teñido en conejos, humanos, toros, carneros y equinos. Todas estas citas tienen como objetivo dar a conocer el trabajo previo de tinción del ADN espermático. Para concluir, en la sección conclusiones y agradecimientos no aparecen citas.

Cabe destacar que las secciones introducción y discusión suelen contener muchas citas y eso se aprecia en este estudio. Es de mencionar también las pocas citas que aparecen en la sección resultados. Puede ser debido a que no haya resultados en la tinción de ADN espermático en llamas, ya que puede que sea una de las primeras veces que se utiliza el tinte llamado azul de toluidina para teñir el ADN de los espermatozoides de las llamas.

 

ZIENTZIAREKIKO NIRE HASIERAKO JARRERA

Betidanik zientziarengan sinestu izan dut. Zientziak dioena hainbat ikerketaren osteko prozesua dela deritzot. Are gehiago, ikerketa horiek burutu baino lehen, ikertzailea gai konkretu horren inguruko aurrezagutzen bilduma oparo baten jabe izan behar da. Aurrezagutza horiek guztiak ikerketa horretan erabiliko ditu, bai behatzen duenaren inguruko hipotesi bat proposatzeko, baita hipotesi hori egiazkoa den ziurtatzeko datuak aztertzerako orduan ere. Horrela ez izatekotan, lastoz eraikitako etxe baten antzekoa litzateke emaitza, hau da, hauskorra, biguna eta eskasa.

Halaber, irakaslea naizen heinean, nire ikasleei zientziaren sendotasun hori transmititzen saiatzen naiz. Ikasleek zientziaren oinarria den metodo zientifikoa ulertaraztea da nire helburu nagusia eta urteak igaro ahala, gaiaren inguruko haien aurrezagutzak bikoiztu ala hirukoiztu egiten direnez, zientziarekin lotura estua duen edozein gairen aurrean ezagutza multzo horren aplikazioa sustatzea da nire xedea. Nire aburuz, hor dago koxka, hori da zailena.

Nola egin dezakete hori zientzialariek? Zer nolako gaitasunen jabe dira behatutako horretatik zentzuzko enuntziatu berriak eraikitzeko?

Zientzialarienganako miresmena dudala esan daiteke. Haien bizitzan zehar eskuratutako ezagutza, behatzen duten horretan ikaragarrizko trebeziaz aplikatzean ondorioztatutakoaren balioa da zur eta lur uzten nauena. Alegia, ezagutza, ondorio jakin batzuetara heltzeko, aplikatzeak duen zailtasunak harrituta uzten nau. Nire ustez, hori da hain zuzen ere zailena eta hor dago zientzialarien eta zientziak duen balio erantsia.

Horretaz gain, zientziak duen eboluzionatzeko gaitasuna ere oso aipagarria da. Historian zehar argi eta garbi egiaztatu den bezala, zientzialariek plazaratzen dituzten teoriak moldagarriak dira, hots, bai zientzialariek behatzen dituzten gertaeren azalpenak bai ezagutza bera, berrikusi eta beste modu batera berregin daiteke, aurretik egiazkotzat jotakoa zuzenduz.

Bestalde, zientziaren erabilera oso arriskutsua ere izan daiteke, zientzian erabilitako metodo eta teknika multzoak eta izaki bizidunak erabiliz lorturiko produktuak noren eskuetara iristen diren kontuan harturik. Hori dela eta, balizko erabilera desegoki horrek, nolabaiteko beldurra eta mesfidantza ere sorrarazten dit.

Zoritxarrez, interes ekonomiko, politiko eta sozial konplexuek baldintzatzen dute garapen zientifikoa. Zientziaren erabilera okerrak, bidegabekeria sozialak, giza manipulazio eta bazterkeria, diskriminazioa eta monopolio ekonomikoa ekar ditzake. Hala eta guztiz ere, betiere zientziarekiko dudan jarrera baikor eta fiadagarria mantenduz, nik zientziaren aldeko apustua egiten dut!

 

PARTIDO DE FÚTBOL EN FORMATO IMAD

La Real Sociedad y el Athletic de Bilbao se disputarán el farolillo rojo en el último partido de liga.

Para ello, dispondrán de 90 minutos reglamentarios, 11 jugadores por equipo, 5 jugadores por equipo en el banquillo, un árbitro, dos jueces de línea y las conocidas reglas futbolísticas. 

En el minuto 20 de partido, Kodro ha marcado un gol de cabeza, adelantando en el marcador a la Real Sociedad. En el minuto 45 de la primera parte, Bittor Alkiza empata con un remate de cabeza en el segundo palo, tras un gran córner botado por Etxebarría. En el ecuador del segundo tiempo, Alkiza vuelve a marcar otro gol para el Athletic, marcando a placer una gran asistencia de Williams. El partido acaba con un 1-2 a favor de los de la capital bilbaína.

Con el partido finalizado, la Real Sociedad acaba último en la liga y desciende de categoría. 

 

 

IDENTIFICACIÓN DE LA ESTRUCTURA IMRAD EN DOS ARTÍCULOS CIENTÍFICOS

Estos son los dos artículos científicos en los que he decidido identificar la estructura IMRAD:

  1. Modificación física del almidón de yuca y evaluación de la susceptibilidad a la hidrólisis enzimática por una alfa amilasa
  2. Hidrólisis enzimática en harina de quinua y tarwi por efecto de alfa amilasa

En los dos artículos aparece un resumen con sus respectivas palabras claves antes de la introducción del tema. Después de la introducción, donde se aclara de qué se trata el estudio en sí, en el primer artículo está el apartado denominado materiales y métodos. En él, se citan primero los materiales a utilizar y después, los diferentes métodos que se van a usar para el estudio en sí, es decir, cómo se realizará el estudio. En el segundo artículo este apartado se denomina llanamente métodos. En él, primero se da una breve explicación del material a utilizar y a posteriori, se explica los diferentes análisis y cuantificaciones que se realizarán para lograr el objetivo del estudio. Se aclara también los métodos a proceder para los diferentes análisis.

El siguiente apartado en el artículo número uno se denomina resultados y discusión. Los resultados se plasman de una manera secuenciada, acorde con la secuencia de los métodos citados en el anterior apartado. Aparte de anunciar los resultados, hay una pequeña interpretación de los hallazgos realizados. En el artículo número dos el siguiente apartado se nombra sencillamente como resultados. Se citan cuales han sido los hallazgos de la investigación debido a los diversos análisis realizados. Para terminar, en los dos artículos mencionados, se explica el significado de los resultados obtenidos, es decir, las conclusiones. Para concluir, en los dos artículos científicos aparecen los apartados denominados agradecimientos y referencias bibliográficas.

En los dos artículos, la estructura IMRAD se reconoce fácilmente, aunque haya una ligera variabilidad.

 

URTARRILEAN ARGITARATUTAKO ALDIZKARI ZIENTIFIKOA

Urtarrileko aldizkari zientifikoa

Gasen legeak: Boyle-Mariotte legea

Egileak: Mikel Ortega, Jia Hui Xu, Janire Uriarte eta Izaro Orbe

Presioa eta bolumena alderantzizko proportzionalak diren magnitudeak dira. Zenbat eta presioa handiagoa izan, orduan eta bolumena txikiagoa izango da eta alderantziz. Honako bideo hauetan ikus dezakezu:

Fototropismoa

Egileak: DBH 1eko ikasleak

Darwinen fototropismoaren esperimentuaren erreplika. Landareak eguzkirantz okertzen direla erakusten duen esperimentua. Hona hemen irudi batzuk:

Giza eskeletoaren muntaia

Egileak: 1. Batxilergoko anatomiako ikasleak